Rodzaje zbiorników na gnojowicę

23.11.2022
Zbiorniki na gnojowicę wykonane są ze stali, betonu, tkaniny elastycznej czy laminatu poliestrowo-szklanego. Każdy z tych materiałów posiada szereg zalet, ale nie ma zbiornika idealnego. Wszystko zależy od konkretnych preferencji i potrzeb osoby kupującej, charakteru inwestycji, posiadanej powierzchni i planów na rozwój gospodarstwa.

Rodzaje zbiorników na gnojowicę

Rodzaje zbiorników na gnojowicę

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym z tzw. “dyrektywą azotanową”, gnojowica (czyli mieszanina odchodów zwierząt i wody z mycia stanowisk i pojenia) musi być przechowywana w szczelnych, zamkniętych zbiornikach. Wynika to z faktu, że jej główny składnik – azot, jest pierwiastkiem biogennym (niezbędnym do życia) ale w nadmiarze, jest bardzo szkodliwy. Niewłaściwe przechowywanie gnojowicy, wpływa na zdrowie ludzi i środowiska naturalnego. Poza emisją metanu, oto kilka przykładów:

  • azotany w ciele człowieka mogą przekształcić się w azotyny, groźne dla dzieci, powodujące nowotwory układu pokarmowego
  • azotany w wodzie doprowadzają do rozkwitu bakterii beztlenowych (“rozkwit glonów i sinic”) doprowadzając do zaniku życia w zbiorniku wodnym
  • powstałe w wodzie bakterie m.in: sinice, produkują toksyny, które mogą przetrwać nawet podczas gotowania więc, woda nie nadaje się nawet do pojenia zwierząt. Sinice mogą spowodować porażenie mięśniowe czy uszkodzenie wątroby.

W związku z tym materiał przechowujemy w różnego rodzaju zbiornikach. Wykonane są ze stali, betonu, tkaniny elastycznej czy laminatu poliestrowo-szklanego. Każdy z tych materiałów posiada szereg zalet, ale nie ma zbiornika idealnego. Wszystko zależy od konkretnych preferencji i potrzeb osoby kupującej, charakteru inwestycji, posiadanej powierzchni i planów na rozwój gospodarstwa. Beton gwarantuje trwałość i oszczędność powierzchni, a jego budowa jest skomplikowana i czasochłonna. Natomiast elastyczne zbiorniki pozwalają szybko zareagować na potrzeby gospodarstwa, a ich lokalizacja może być zmieniona. Są więc mobilne i pomimo kilkudziesięcioletniej odporności, nie są tak odporne na uszkodzenia jak te stalowe i betonowe. Poniżej znajdziecie najważniejsze atuty, ale i mankamenty dla zbiorników na gnojowicę wykonanych z 5 rodzajów materiału:

  • Zbiorniki ze stali
  • Zbiorniki z betonu
  • Zbiorniki elastyczne (poduszkowe)
  • Zbiorniki z laminatu poliestrowo-szklanego
  • Zbiorniki typu laguna

Zbiorniki ze stali

Najczęściej spotykanymi zbiornikami są naziemne zbiorniki ze stali nierdzewnej z betonowym dnem. Trwałe, solidne i wytrzymałe. Mogą magazynować bardzo duże ilości gnojowicy – od kilku do nawet kilku tysięcy metrów sześciennych. Posiadają także długą żywotność, a sam materiał podlega w całości recyklingowi, co jest ważne dla środowiska.

Jednak tego typu zbiorniki zawierają również wady. Jest to nadal bardzo wysoki koszt dla większości gospodarstw. Ciągle rosnące ceny materiałów i transportu tylko zwiększają finalny koszt produktu. W przypadku zbiorników o pojemności powyżej 25 m³ niezbędne jest również otrzymanie pozwolenia na budowę, co dodatkowo wydłuża cały proces zakupu. Oprócz tego zbiorniki są na stałe utwardzone w miejscu. Raz postawione, już nie zostaną przeniesione bez całkowitej modernizacji przestrzeni w gospodarstwie.

Zbiornik ze stali

Zbiorniki ze stali (źródło: https://www.youtube.com/watch?v=P2f7QJYcenk)

Zbiorniki z betonu

Również bardzo popularnymi zbiornikami na gnojowicę są te wykonane z betonu i żelbetonu. Mogą być wykorzystane zarówno jako zbiorniki podziemne, jak i naziemne. Najbardziej wytrzymałe ze wszystkich wymienionych materiałów. Ich żywotność może sięgać nawet kilku dekad. Oprócz wyjątkowej wytrzymałości posiadają również największe możliwości, jeżeli chodzi o magazynowanie gnojowicy. Największe zbiorniki mogą przechowywać nawet kilka tysięcy metrów sześciennych tej substancji!

Nie jest to jednak tanie rozwiązanie. Betonowe zbiorniki, podobnie jak stalowe, to wysoki koszt. Wiążą się z procesem projektowania, uzyskaniem pozwolenia i pracami budowlanymi. Na pewno jest to rozwiązanie solidne i “na lata”. Warto wspomnieć jednak, że w zakresie ochrony środowiska minusem jest nieznany czas użytkowania. Kiedy po dekadach w betonie pod ziemią pojawią się spękania i nastąpi przepuszczanie gnojowicy do wód gruntowych, może być za późno na reakcję.

Zbiorniki betonowe na gnojowicę

Zbiorniki betonowe (źródło: https://www.youtube.com/watch?v=KCc8-0nVZWc)

Zbiorniki z elastycznej tkaniny (poduszkowe)

Elastyczne zbiorniki na gnojowicę są stosunkowo nowym rozwiązaniem – przynajmniej w przypadku porównaniu z wyżej wymienionymi przypadkami. Jednym z ich atutów jest czas realizacji. Od złożenia zamówienia do montażu zbiornika wystarczy kilka tygodni, a czasem nawet tylko kilka dni. Poduszkowe zbiorniki potrzebują jedynie płaskiej powierzchni na rozłożenie zbiornika.

Dzięki zastosowaniu elastycznej tkaniny można je również w dowolnym momencie zdemontować i magazynować. To dobre rozwiązanie dla osób, które są w trakcie modernizacji gospodarstwa. 

Inną zaletą tego typu zbiorników jest cena, która potrafi być nawet kilkukrotnie niższa niż w przypadku zbiorników stalowych czy betonowych. Transport również jest zdecydowanie tańszą opcją, ponieważ większość rozmiarów zmieści się na jednej palecie. Żywotność zbiorników elastycznych to minimum kilkanaście lat. 

Specjalna tkanina techniczna nie jest jednak odporna na uszkodzenia, np. przecięcie nożem. Takie uszkodzenie można jednak naprawić. Minusem jest również większa powierzchnia, bowiem zbiorniki mają wysokość maksymalną do ok. 140 cm.

Zbiorniki elastyczne na gnojowicę

Zbiorniki poduszkowe

Zbiorniki z laminatu poliestrowo-szklanego

Zbiorniki mogą być również wykonane z laminatu poliestrowo-szklanego, znanego również pod nazwą TWS (Tworzywo Wzmacniane Szkłem). Te zbiorniki wykazują się bardzo wysoką wytrzymałością. Porównywalną nawet ze zbiornikiem żelbetonowym. Ważą natomiast znacznie mniej niż konstrukcja z betonu. Dzięki temu ich montaż jest łatwiejszy i nie wymaga konieczności wykorzystania ciężkiego sprzętu, np. dźwigu. Na rynku znajdziemy także zbiorniki z innych tworzyw, jak np. polietylen.

Największym minusem tego typu zbiorników, jest mała gama dostępnych pojemności. Nie jest to zatem dobre rozwiązanie dla gospodarstwa, które magazynuje bardzo duże ilości gnojowicy.

Zbiorniki z laminatu poliestrowo-szklanego

Zbiorniki z laminatu poliestrowo-szklanego (źródło: https://www.youtube.com/watch?v=IgOyPzzelUc)

Zbiornik typu laguna

Jednym z tańszych rozwiązań jest wybór zbiornika na gnojowicę typu laguna. Jest to zbiornik wykopany w ziemi, który zazwyczaj przybiera kształt trapezu (przypomina basen przeciwpożarowy). Jego ścianki wyłożone są specjalnego rodzaju membraną, która chroni przed przedostaniem się gnojowicy do gleby. Stosuje się również betonowe ścianki. Tego typu zbiornik jest popularny w USA i niektórych krajach UE, ale po wdrożeniu “dyrektywy azotanowej” (1997 rok) rolnicy zaczęli wybierać inne rozwiązania.

Oprócz niskiej ceny innym atutem jest jego częściowa mobilność, ponieważ można go wybudować lub poszerzyć, nie wykorzystując dużych środków pieniężnych. Do jego mankamentów należy problem szczelności. Zbiornik powinien być okryty grubą warstwą folii lub można zastosować sztywne przykrycie, ale i tak nie jest to idealne rozwiązanie.

Wybór zbiornika

Wybierając zbiornik na gnojowicę, warto dopasować typ zbiornika / rodzaj materiału do własnych potrzeb. Głównymi czynnikami jest czas realizacji, koszty inwestycji, dostępne wymiary i pojemności, a także wielkość gospodarstwa i wykorzystanie jego przestrzeni. W celu ułatwienia decyzji przedstawiamy krótkie podsumowanie każdego z rodzajów zbiorników w postaci tabeli z wymienionymi największymi zaletami i wadami.

Typ zbiornika Zalety Wady
1. Zbiorniki stalowe
  • Wysoka wytrzymałość
  • Duże pojemności zbiorników
  • Wysoki stopień recyklingu
  • Wysoka cena
  • Duży nakład czasu i pracy
  • Podatne na korozje 
  • Długi czas realizacji (dokumentacja budowlana i proces budowy)
2. Zbiorniki betonowe
  • Wysoka wytrzymałość
  • Bardzo duże pojemności zbiorników
  • Wysoka cena
  • Długi czas realizacji (dokumentacja budowlana i proces budowy)
3. Zbiorniki elastyczne
  • Niska cena
  • Mobilność
  • Szybki czas realizacji
  • Zbiornik może być wykonany na wymiar
  • Minimum kilkanaście lat żywotności
  • Pojemności zazwyczaj do kilkuset metrów sześciennych
  • Materiał łatwiejszy do zniszczenia niż stal czy beton
4. Zbiorniki z laminatu
poliestrowo-szklanego
  • Wysoka wytrzymałość
  • Montaż bez konieczności użycia ciężkiego sprzętu
  • Małe pojemności (do kilkudziesięciu m³)
5. Zbiorniki typu laguna
  • Niska cena przy dużych pojemnościach (powyżej 500 m³)
  • Zbiornik może być wykonany na wymiar
  • Problemy ze szczelnością
  • Materiał łatwiejszy do zniszczenia niż stal czy beton
  • Długi czas realizacji (dokumentacja budowlana i proces budowy)

Autor

Przemysław Tesz