Program OLiOC 2027–2031: Ponad 102 mld zł na ochronę ludności i zarządzanie kryzysowe w samorządach
Rada Ministrów przyjęła Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2027–2031 (Program OLiOC). Na pięć lat zaplanowano 102,4 mld zł, z czego ok. 30 mld zł ma trafić do dyspozycji regionów i samorządów (komunikat KPRM). Dla gmin, powiatów i województw to pierwsza tak długa perspektywa planowania inwestycji w ochronę ludności.
Nowy program jest kontynuacją edycji 2025–2026, na którą rząd przeznaczył blisko 34 mld zł. Obejmuje schrony i miejsca schronienia, magazyny i zaplecze wodne, zasilanie awaryjne, systemy ostrzegania oraz szkolenia. Poniżej porządkujemy najważniejsze zasady: ile pieniędzy zaplanowano, na co mogą trafić, czego program wymaga od samorządów i jak przygotować się do wniosków.
Program OLiOC 2027–2031: podstawa prawna i najważniejsze daty
Program przyjęto uchwałą nr 202 Rady Ministrów z 6 października 2026 r., ogłoszoną w Monitorze Polskim z 2026 r., poz. 1017. Jego podstawą jest ustawa z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej, która czyni program podstawowym dokumentem finansowania tych zadań. Zawartość programu doprecyzowuje rozporządzenie Rady Ministrów z 13 lipca 2026 r.
| Data | Wydarzenie |
|---|---|
| czerwiec 2026 r. | Projekt MSWiA z budżetem co najmniej 105 mld zł |
| 6 października 2026 r. | Przyjęcie programu przez Radę Ministrów |
| 19 października 2026 r. | Ogłoszenie w Monitorze Polskim, poz. 1017 |
| 20 października 2026 r. | Wejście uchwały w życie (dzień po ogłoszeniu) |
| 1 stycznia 2027 r. | Początek okresu programowania (do 31 grudnia 2031 r.) |
Ważne: przyjęcie programu nie otwiera naboru wniosków. Program wyznacza ramy, a kryteria podziału środków, terminy i tryb wnioskowania dla samorządów określi właściwy wojewoda, zanim rozpocznie przyjmowanie wniosków.
Finansowanie Programu OLiOC rok po roku
Łącznie program przewiduje 102 389 707 334 zł w latach 2027–2031. Roczne kwoty rosną stopniowo, od ok. 19,1 mld zł w 2027 r. do ok. 21,9 mld zł w 2031 r. To wartości planowane, a nie dotacje już przyznane konkretnym gminom czy powiatom.
Finansowanie programu rok po roku
Łącznie 2027–2031: 102,4 mld zł
W porównaniu z czerwcowym projektem MSWiA ostateczna wersja jest nieco mniejsza, ale równiej rozłożona. Zamiast dwóch rekordowych lat na starcie i spadku od 2029 r. samorządy dostają przewidywalny, rosnący strumień środków, co ułatwia planowanie inwestycji wieloletnich.
Podstawą finansowania jest ustawowa reguła: na ochronę ludności i obronę cywilną co roku trafia nie mniej niż 0,3% PKB, z czego połowa (0,15% PKB) mieści się w wydatkach obronnych. Tych wskaźników nie należy sumować. Dla samorządów ważne są trzy zasady podziału:
- co najmniej 90% środków z części wojewódzkiej wojewoda powinien przekazać jednostkom samorządu terytorialnego,
- wkład własny wymagany od samorządu wynosi co do zasady maksymalnie 20% wartości inwestycji,
- modernizacja istniejących budowli ochronnych, sprawdzonych przez PSP i nadzór budowlany, może być finansowana nawet w 100%.
Program środków ochrony ludności: siedem obszarów Programu OLiOC
Program dzieli zadania na siedem obszarów: personel, ciągłość działania i bazę magazynową, wyposażenie, łączność i ostrzeganie z cyberbezpieczeństwem, infrastrukturę ochronną, edukację i szkolenia oraz nowy komponent medyczny Szefa Obrony Cywilnej, oparty na placówkach podległych MSWiA.
Ponad połowa limitów wojewódzkich trafi na infrastrukturę ochronną
Podział limitów wojewódzkich części obronnej programu na obszary, w %
Największy udział mają budowle ochronne i miejsca schronienia, bo to inwestycje budowlane, które wymagają kilku lat przygotowań. Dla samorządów szczególnie ważne są też obszary 2 i 3: to z nich finansuje się magazyny, zapasy wody, zasilanie awaryjne oraz sprzęt ratowniczy.
Program zawiera też dwa zapisy celowe:
- co najmniej 75% środków obszaru 3 w limitach wojewódzkich ma trafić na zadania jednostek ochrony przeciwpożarowej (PSP, OSP i wskazanych jednostek wojskowych), z czego co najmniej połowa na OSP,
- co najmniej 10% puli wojewódzkiej przeznacza się na zadania realizowane przez organizacje pozarządowe współpracujące z systemem ochrony ludności.
Zarządzanie kryzysowe w gminie i powiecie: pakiety odporności
Program opisuje podstawowe pakiety odporności dla gminy i powiatu. To lista zdolności, które każda jednostka powinna osiągnąć, by w kryzysie zapewnić mieszkańcom wodę, energię, schronienie i informację.
| Element pakietu | Gmina | Powiat |
|---|---|---|
| Magazyn zasobów ochrony ludności | co najmniej 1 | co najmniej 1, z powiatową rezerwą sprzętu |
| Punkty przetrwania | co najmniej 1 lokalny | co najmniej 2 |
| Zaopatrzenie w wodę | zabezpieczenie podstawowych potrzeb mieszkańców | co najmniej 1 mobilna stacja uzdatniania wody |
| Paliwo i energia | zasilanie zapasowe | awaryjne źródła energii dla kluczowych obiektów, co najmniej 1 cysterna do przewozu paliwa |
| Łączność i ostrzeganie | tak | tak, wraz z ciągłością pracy starostwa |
| Ludzie | szkolenia, przygotowanie miejsc ochrony | przygotowanie personelu i wolontariuszy |
Elementy pakietów można zapewniać we współpracy kilku samorządów lub z podmiotami ochrony ludności. Warunkiem jest spisanie zasad: kto udostępnia zasób, w jakim czasie i kto odpowiada za jego użycie. Wspólna stacja uzdatniania wody czy magazyn dla kilku gmin to rozwiązanie, które pozwala rozsądnie wydać środki, pod warunkiem że uzgodnienia zapadną przed kryzysem, a nie w jego trakcie.
Katalog zakupów w Programie OLiOC: środki ochrony ludności
Załącznik nr 3 do programu zawiera katalog zakupów uznawanych za kwalifikowalne. Poniżej wybraliśmy pozycje związane z wodą, powodzią, pożarem i zakwaterowaniem. Oznaczenia: G – gmina, P/SW – powiat lub samorząd województwa, W – wojewoda.
| Pozycja w katalogu | Obszar | Kto może kupić |
|---|---|---|
| Zbiorniki na wodę | 2 | G, P/SW, W |
| Worki na piasek, rękawy przeciwpowodziowe, geowłóknina i folia hydroizolacyjna | 2 | G, P/SW, W |
| Sprzęt przeciwpożarowy | 3 | G, P/SW, W |
| Pompy do wody | 2 | G, P/SW, W |
| Filtry do wody, mobilne stacje uzdatniania wody, środki do uzdatniania wody | 2 | G, P/SW, W |
| Agregaty prądotwórcze, stacje zasilania, powerbanki, okablowanie | 2 | G, P/SW, W |
| Łóżka polowe, koce, śpiwory i podobny sprzęt kwaterunkowy | 2 | G, P/SW, W |
| Namioty | 3 | G, P/SW, W |
Zbiorniki na paliwo nie są wymienione w katalogu wprost. Program przewiduje jednak zadanie zapewnienia i utrzymania urządzeń dających dostęp do paliw płynnych (podobszar 2c), a kwalifikowalność można wykazać, wskazując obszar, podobszar i zadanie. Zbiorniki na paliwo pojawiają się też w katalogu przykładowych zakupów OLiOC opublikowanym na gov.pl.
Katalog nie jest listą obowiązkowych zakupów. Ułatwia ocenę wniosku, ale każdy zakup trzeba uzasadnić potrzebą i zadaniem. Możliwy jest też zakup spoza katalogu, jeśli samorząd wykaże jego kwalifikowalność.
Warto pamiętać o trzech zasadach:
- Opiniowanie: zakupy powyżej 50 000 zł brutto dla jednego rodzaju sprzętu co do zasady opiniuje minister właściwy do spraw wewnętrznych, a inwestycje budowlane powyżej 500 000 zł – wspólnie z Ministrem Obrony Narodowej.
- Okres użytkowania: środki trwałe mają służyć co najmniej 10 lat; krótszy okres dopuszczono m.in. dla baterii, dronów i sprzętu łączności.
- Zakaz komercyjnego użycia: sprzętu nie można wynajmować ani sprzedawać, ale może on pracować na co dzień, jeśli zachowa gotowość do działań kryzysowych.
Jak przygotować wniosek do Programu OLiOC – krok po kroku
Wojewodowie dopiero ogłoszą szczegółowe zasady, ale część pracy można wykonać już teraz. Program wskazuje trzy główne przesłanki oceny inwestycji: celowość z uwzględnieniem posiadanych zasobów, zgodność z potrzebami obronnymi oraz lokalizację geograficzną.
- 1
Inwentaryzacja zasobów i zagrożeń
Sprawdź magazyny, zasilanie awaryjne i źródła wody na wypadek kryzysu.
- 2
Porównanie z pakietem odporności
Zestaw stan obecny z pakietem gminy lub powiatu i katalogiem z załącznika nr 3.
- 3
Uzasadnienie i wpływ na zdolności
Opisz, jakie zadanie realizuje zakup i jak zmieni gotowość jednostki.
- 4
Ujęcie w budżecie i WPF
Inwestycje wieloletnie wpisz do WPF; zaplanuj wkład własny (co do zasady maks. 20%).
- 5
Harmonogram i utrzymanie
Wydatki do 31 grudnia, rozliczenie do 31 stycznia; policz koszty serwisu i rotacji zapasów.
Śledź komunikaty swojego urzędu wojewódzkiego i aktualności MSWiA – to tam pojawią się kryteria, terminy i formularze.
Środki ochrony ludności od Exflo dla zarządzania kryzysowego
Jako polski producent rozwiązań z tkanin technicznych mamy w ofercie cały sektor produktów poświęcony ochronie ludności i obronie cywilnej. Po złożeniu zajmują niewiele miejsca w magazynie, co ma znaczenie przy tworzeniu gminnych i powiatowych baz zasobów. Kwalifikowalność konkretnego zakupu zawsze ocenia się w odniesieniu do zadania i zasad ustalonych przez wojewodę.
Zbiorniki na wodę pitną
Zapory przeciwpowodziowe
Przeciwpożarowe zbiorniki przenośne
Zbiorniki na paliwa
Podsumowanie
Program OLiOC 2027–2031 daje samorządom to, o co zabiegały: pięcioletnią, rosnącą z roku na rok pulę środków i możliwość planowania inwestycji ponad jeden budżet. Ok. 30 mld zł do dyspozycji regionów oznacza realne pieniądze na schrony, magazyny, zaplecze wodne, zasilanie i sprzęt.
O tym, ile z tych środków przełoży się na bezpieczeństwo mieszkańców, zdecydują jednak decyzje lokalne: rzetelna inwentaryzacja, dobrze uzasadnione wnioski i współpraca sąsiednich samorządów. Najwięcej zyskają jednostki, które przygotują się, zanim wojewodowie ogłoszą zasady naboru.
Źródła
- Uchwała nr 202 Rady Ministrów z 6 października 2026 r. w sprawie przyjęcia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2027–2031, M.P. 2026 poz. 1017
- KPRM: Ponad 100 mld zł na ochronę ludności i obronę cywilną (6.10.2026)
- MSWiA: Ponad 105 miliardów złotych na ochronę ludności i obronę cywilną w latach 2027–2031 (projekt, czerwiec 2026)
- Projekt Programu OLiOC 2027–2031 z załącznikiem nr 3 „Tabela kwalifikowalnych zakupów” (wersja z czerwca 2026 r., materiał Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego udostępniony przez Związek Powiatów Polskich)
- Katalog przykładowych zakupów w ramach OLiOC (gov.pl)
- Rozporządzenie Rady Ministrów z 13 lipca 2026 r. w sprawie szczegółowej zawartości Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, Dz.U. 2026 poz. 946
- Ustawa z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej, Dz.U. 2024 poz. 1907
- KPRM: Uchwała w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026
- Sejm RP: stenogram 66. posiedzenia, 8.10.2026 (kwoty roczne programu)
Dostęp do źródeł: 22.10.2026 r.
